Home
 
Volg ons op:
Nederlandse versieNieuwsActueel
Actueel
Pirandello 150: Internationale conferentie in Leuven

Ter gelegenheid van het 150ste geboortejaar van Luigi Pirandello (1867 - 1936) wordt op vele plaatsen in de wereld speciaal aandacht besteed aan de Nobelprijswinnaar. Dat gebeurt met voorstellingen naar zijn werk, rondleidingen met voordrachten op plaatsen die voor zijn werk belangrijk zijn geweest, met kleine filmfestivals, maar ook met universitaire conferenties waarin aandacht besteed wordt aan historische en actuele aspecten uit zijn werk.

Ter gelegenheid van het 150ste geboortejaar van Luigi Pirandello (1867 - 1936) wordt op vele plaatsen in de wereld speciaal aandacht besteed aan de Nobelprijswinnaar. Dat gebeurt met voorstellingen naar zijn werk, rondleidingen met voordrachten op plaatsen die voor zijn werk belangrijk zijn geweest, met kleine filmfestivals, maar ook met universitaire conferenties waarin aandacht besteed wordt aan historische en actuele aspecten uit zijn werk.

CONFERENTIE

Zo vindt op 8 en 9 juni 2017 een conferentie plaats in Leuven, georganiseerd in samenwerking met universiteiten van Utrecht, Cork, München, Zürich en Parijs. In aanwezigheid van deelnemers uit vele landen zullen 2 dagen lang  lezingen, voordrachten en discussies plaats vinden. Voertaal is het Italiaans.

THEMA
Thema zal zijn: «Beeldspraak en beeldcultuur in het werk van Pirandello».

VOORBEELDEN

Een paar uiteenlopende voorbeelden van beelden uit of naar het werk van Pirandello.

Mystificatie van Pirandello zelf, volgens Camilleri onderdeel van een verborgen wens zichzelf als een verwisselde zoon te zien:

In een juninacht  viel ik als een vuurvliegje neer onder een grote eenzame pijnboom in een veld met Saraceense olijfbomen, aan de rand van een hoogvlakte van een soort blauwe leem, die zich boven de Afrikaanse zee verheft. Je  weet toch hoe het met vuurvliegjes is. De nacht schijnt zijn donker voor hen nog te verdiepen, als ze, god weet waarheen vliegend, nu hier dan daar even hun zwakke groene geflakker laten zien. Steeds weer valt er een naar beneden, en dan ziet je hoe het, op de grond,  net nog even opvlamt als van heel ver weg. Zo ben ik naar beneden gevallen in die juninacht…

Passage uit de novelle Een dag, door de gebroeders Taviani, gebruikt als inspirerend begin van het vierde luik van de beroemde film KAOS:

Ruw gewekt, misschien bij vergissing, en uit de trein gegooid op een klein station. In de nacht; zonder iets bij me. Ik ben volkomen verbijsterd. Maar wat me het meest verontrust is dat ik bij mezelf geen spoor van het ondergane geweld kan ontdekken, en dat niet alleen, ik heb er zelfs geen beeld van, er zelfs geen vage herinnering aan. Ik lig op de grond, alleen, in het duister van een verlaten station, en ik weet niet tot wie ik mij moet wenden om te weten te komen wat er met me is gebeurd, waar ik ben.

Of in de roman Iemand, niemand, honderdduizend:

Boom, wolk; morgen boek of wind: het boek dat ik lees, de wind die ik drink. Alles in de wereld om me heen, zwervend. De stad is ver weg. Ik sterf elk ogenblik, en word opnieuw geboren, nieuw en zonder herinneringen: levend en compleet, niet langer in mezelf, maar in alle dingen buiten mezelf.

En wat roept de volgende allegorische passage uit een brief uit 1886 aan zus Lina allemaal op in onze verbeelding?

Mijn Lina, heb je kraanvogels ooit zien vliegen? Die arme vogels zijn gek en rusten bijna niet uit. Winden en stormen geselen hen; maar ze vliegen steeds verder, zonder te weten waarheen. Ze weten slechts dat ze verder vliegen. De hanen en de kippen, die kleinburgerlijke vogels,  scharrelen in de modder en lachen die vogels daarboven uit, die al schreeuwend, alsof ze verwensingen uiten, overvliegen… Wat denk je dat deze hanen en  kippen daarvan verstaan?

En sluit het volgende beeld uit een  brief van 1887 misschien daarbij aan?

Het is namelijk zo, dat ik de AARDE, waarop wij allemaal, kleine en grote mensen, verblijven, van een ietwat te grote hoogte gezien heb en dat ze me voorkwam – redde wie zich redden kan – als een citroen… Op die hoogte lacht men zich kapot.

Grenzeloos en ontregelend is de fantasie van Pirandello, wanneer hij zich gebeurtenissen op het toneel voorstelt, zoals in een novelle waar hij een vleermuis op het toneel laat debuteren, of blijkens een bijvoorbeeld een passage uit de roman Wijlen Mattia Pascal, begin hoofdstuk 12:

'De tragedie van Orestes in een marionettentheater', kwam de heer Anselmo Paleari me aankondigen. 'Automatische marionetten, volgens een nieuwe uitvinding. Vanavond om
half negen, in via dei Prefetti, nummer vierenvijftig. Dat zou iets zijn om heen te gaan, meneer Meis.' 
'De tragedie van Orestes?' 
'Ja, "Naar Sophocles," zegt het affiche. Het zal "Electra" wel zijn. Moet u nu eens horen wat een dwaze gedachte er in me opkomt! Als er op het hoogtepunt, juist wanneer de marionet die Orestes voorstelt zich gereedmaakt om de dood van zijn vader op Aegisthus en zijn moeder te wreken, als er op dat moment een scheur in de papieren hemel van de poppenkast zou ontstaan, wat zou er dan gebeuren? Zegt u het eens.' 
'Ik zou het niet weten,' antwoordde ik schouderophalend. 
'Maar het is doodeenvoudig, meneer Meis! Orestes zou verschrikkelijk van de wijs raken door dat gat in de hemel.' 
'En waarom?' 
'Dat zal ik u zeggen. Orestes zou nog de wraakimpulsen voelen, hij zou ze met verbeten hartstocht willen volgen, maar op het kritieke moment zouden zijn ogen naar daar, naar die scheur gaan, waardoor nu alle mogelijke boze invloeden naar het toneel zouden doordringen, en de moed zou hem ontzinken. Kortom, Orestes zou HamIet worden.
Het hele verschil, meneer Meis, tussen de antieke en de moderne tragedie bestaat daarin, gelooft u me: in een gat in de papieren hemel.'

Nog een andere kracht in het scheppen van beelden, i.c. het schetsen van personages, komt naar voren in bijna al zijn novellen, zoals mag blijken uit een (willekeurig gekozen) beschrijving van de klerk Crispucci en diens 'afgrond van stilzwijgen' in het verhaal De nieuwe jas:

Terwijl hij daar tot een S gekronkeld en met zijn twee lange apearmen slap neerhangend voor het bureau stond, leek hij niets meer te begrijpen. Af en toe deed hij zijn  mond open, maar niet om te spreken. Het was een samentrekking van zijn wangen, of liever iets als een fronsing van heel zijn vale gezicht, die zijn tanden ontblootte en daardoor voor een  grimas kon doorgaan, zowel van spot als van pijn; maar misschien was het alleen maar een teken van onoplettendheid.

Ook het vinden van treffende, hoewel tegelijk meer traditionele metaforen behoort tot het rijke beeldpalet van Pirandello, waarvoor de eerste strofe van het gedicht Mijn taak illustratief is:

Mijn taak is: doorgaan voor een pessimist
wiens hersenen geen spatje licht verdragen,
een visser die hardnekkig alle dagen
diep in de zee naar zwarte parels vist.

BEELDENDE KRACHT

De kracht van veel van Pirandello's beelden komt wellicht voort uit zijn tegendraadsheid, heeft te maken met zijn vermogen afstand te nemen van conventies, met zijn neiging tot ontregelen, samenhangend met zijn 'onvrijwillig bestaan op aarde'.

INFORMATIE

Stichting Luigi Pirandello

T +31 6 53 19 23 77

mail@pirandello-nederland.nl

‹ terug
Actueel
Biografie Luigi Pirandello
Geboren in Agrigento (Sicilië). Schrijver van enkele bundels gedichten, meer dan 200 verhalen, 44 toneelstukken en een aantal essays. In 1934 werd hem de Nobelprijs voor de literatuur toegekend voor met name zijn toneelwerk. Absurdistische stukken als Zes personages op zoek naar een auteur en Hendrik IV, maar ook meer realistische, tragikomische stukken als Limoenen van Sicilië worden heden ten dage nog overal ter wereld gespeeld. Talloos zijn de films die tussen 1918 en heden van en naar zijn werk gemaakt zijn. Een klassieker is nu reeds de film Kaos van de gebroeders Taviani uit 1984. Kaos is ook de plek waar hij werd geboren en waar zijn stoffelijke resten in een urn bewaard worden.